36 yıl UHT’nin başında. Hâlâ ilk günkü heyecanla.
Muzaffer Çelik ile UHT prosesini, operatörlüğün inceliklerini, sahadaki problem çözme kültürünü ve yılların biriktirdiği üretim deneyimini konuştuk.

Üretim bittikten sonra da üretimi kafasında devam ettiren, adeta maç analizi yapar gibi üretimi analiz eden operatör UHT için iyi operatördür.
LinkedIn’de, gıda üretiminin omurgası olan operatörlerimizle ilgili hazırlayacağım “Operatörün Güncesi” bölümünde ilk konunun UHT olacağını açıklar açıklamaz, Muzaffer Çelik Bey aynı gün yazımın altına yorumunu bıraktı: “Bu konu benimle alakalı. 36 senelik tecrübem var, sizinle görüşmek isterim.” Bunun üzerine, Food Engineer Talks’u yayına almadan hemen önce kendisiyle keyifli bir görüşme yaptık.
Bu söyleşi, Food Engineer Talks (FET) ile Muzaffer Çelik arasında WhatsApp üzerinden yapılan görüntülü görüşme ve konuğun paylaştığı yazılı soru-cevap notları temel alınarak yayıma hazırlanmıştır.
FET bu içeriği, gıda üretiminde biriken saha deneyimini paylaşmak ve teknik konuları görünür kılmak amacıyla hazırlamıştır. Bu özel söyleşi ücretli reklam, sponsorluk, ürün yerleştirme veya ticari iş birliği kapsamında hazırlanmış bir tanıtım değildir. Söyleşide geçen şirket, marka, makine, görev ve deneyim bilgileri konuğun beyanlarına ve görüşmede aktardığı bilgilere dayanır; herhangi bir ürün veya hizmetin FET tarafından önerildiği ya da onaylandığı anlamına gelmez.
Yayında, 6502 sayılı Kanun’un 61. maddesinde düzenlenen ticari reklam ve örtülü reklam ayrımı gözetilmiştir. Şirket, marka ve teknik kavram bağlantıları okuyucuyu bilgilendirme amacı taşır. Bu açıklama yalnızca bu söyleşinin hazırlanış ve yayımlanış biçimine ilişkindir.
UHT denilince gözleri hâlâ ışıl ışıl
İlk mesajındaki o heyecan görüşmemizde de aynen devam etti. Muzaffer Bey inanılmaz tez canlı. Daha da güzeli, 36 yıl UHT prosesinde çalışmış olmasına rağmen konu UHT’ye gelince hâlâ ilk günkü gibi gözleri ışıldıyor, yüzü gülüyor.
Kendisiyle tanıştığım için gerçekten mutlu oldum.
36 yıl aynı alanda çalışıp hâlâ heyecanlı olmak, hâlâ enerjik olmak, hâlâ iş anılarını tutkuyla anlatmak… Her şeyden hemen sıkılanlar için başlı başına bir ders aslında.
Kendisini “alaylı” diye nitelese de yıllar boyunca sürekli okumuş, araştırmış ve kendisini geliştirmiş. Konuşması, sakinliği ve efendiliği de dikkat çekiyor. İki çocuğunu da yurt dışında üniversitede okutmuş; lisansüstü eğitimlerine devam etmeleri için de destekliyor. Kendisinin fırsat bulamadığı yükseköğrenim imkânına çocuklarının sahip olması onun için ayrı bir gurur kaynağı.
36 yıl boyunca hattın başında
Muzaffer Bey bugün Fomilk’te UHT Tetra Pak Üretim ve Paketleme Sorumlusu ve Eğitmeni olarak görev yapıyor. Meslek yolculuğu 1987’de Gülüm Süt–SEK Süt çatısı altında makine operatörlüğüyle başlıyor ve 1999’a kadar burada devam ediyor. Ardından dört yıl Kaysüt’te, 11 yıl Yörsan’da vardiya liderliği; iki yıl Sütaş Tire’de, üç yıl Teksüt’te ve bir yıl Akbel’de üretim takım liderliği görevleri geliyor. Bugün hâlâ üretimin içinde.
36 yıllık tecrübesine dönüp baktığında özellikle bir şeyin altını çiziyor: sütü seven, sütün içinde olan şirket sahipleri ve yöneticileriyle çalışmanın insana ayrı bir şevk ve çalışma keyfi verdiğini söylüyor.
İyi UHT operatörü nasıl anlaşılır?
Kendisine iyi bir UHT operatörünü nasıl anladığını sorduğumda oldukça akılda kalıcı bir benzetme yaptı. Bir futbol maçından sonra pozisyonları tekrar tekrar konuşup maçı analiz edenler gibi, üretim bittikten sonra da neyin iyi neyin kötü gittiğini zihninde sürdüren ve üretimi analiz etmeye devam eden operatörün iyi bir UHT operatörü olduğunu söyledi.
Gençleri üretimin içine çekmek gerekiyor
Sohbetimizin önemli bölümlerinden biri de sektöre yeni giren gençlerdi. Muzaffer Bey’e göre gençlerin üretime karşı gerekli motivasyonu ve tutkuyu kazanabilmeleri için firmalara ve yöneticilere önemli görevler düşüyor.
Genç çalışanlarla yakından ilgilenilmesi; kaliteli eğitimler, atölyeler ve uygulamalarla üretimin yalnızca “hangi düğmeye basılacağının” değil, teknolojik ve bilimsel tarafının da öğretilmesi gerektiğini özellikle vurguladı. Çünkü insan yaptığı işin arkasındaki nedeni anladıkça o işe bakışı da değişiyor.
Üretimde unutulmayan dersler
Kendisini üretim yıllarında üzen bir anısını sorduğumda, satın alma ve kalite süreçlerindeki bir hata nedeniyle UHT kakaolu süt üretimine uygun olmayan bir kakao kullanıldığını ve ürünlerde zamanla çökme görüldüğünü anlattı. Bu olaydan çıkardığı ders net: yeni bir hammadde veya uygulamada deneme ve raf ömrü takipleri sistematik ve eksiksiz yürütülmeli.
Gurur duyduğu anlardan biri ise Sütaş Tire fabrikasında göreve başladıktan sonra hat verimliliklerini yükseltmesi. Bu çalışmanın ardından Muharrem Yılmaz Bey’in kendisini bizzat tebrik etmesi, hafızasında ayrı bir yer tutuyor.
Her gün aynı enerji ve motivasyonun kaynağını sorduğumda ise yaptığı işin önemine duyduğu inancı anlattı. İnsan sağlığına uygun ve güvenilir gıda üretmenin çok önemli olduğunu düşünüyor; bu nedenle yalnızca kendi sorumluluğundaki kısmı değil, üretimin mümkün olduğunca her detayını bilmek ve anlamak istiyor.
UHT nedir, neden önemlidir?
“UHT, sütün çok kısa süre içerisinde yüksek sıcaklığa çıkarılıp tekrar soğutulması esasına dayanır. Amaç, üründeki mikroorganizmaları kontrol altına alarak ürünün güvenli hâle gelmesini ve uzun süre dayanmasını sağlamaktır. Burada sıcaklık, zaman, hijyen ve proses kontrolü çok önemlidir.”
Türk Gıda Kodeksi’ndeki UHT tanımına göre işlem, 135 °C’den az olmayan bir sıcaklıkta uygun sıcaklık-zaman kombinasyonuyla gerçekleştirilir ve ürünün aseptik olarak kapatılmasıyla oda sıcaklığında mikrobiyolojik stabilite hedeflenir. Endüstriyel uygulamada ürünün özelliklerine ve kullanılan sisteme bağlı olarak yaklaşık 135–150 °C aralığında, genellikle birkaç saniyelik ısıl işlem uygulanabilir.
UHT özellikle süt, aromalı süt, krema ve bitki bazlı içecekler gibi düşük asitli sıvı gıdalarda yaygındır. Bunun temel nedeni; güvenli ve uzun raf ömürlü ürün elde ederken yüksek sıcaklığı çok kısa süre uygulayarak duyusal ve besinsel değişimleri mümkün olduğunca sınırlayabilmesidir.
Dolaylı (indirekt) sistemlerde ürün ile ısıtıcı ortam temas etmez; ısı bir eşanjör yüzeyinden aktarılır. Tübüler sistemler süt ve süt bazlı içeceklerin yanı sıra belirli viskoziteye veya partikül yapısına sahip ürünlerde de kullanılabilir. Direkt sistemlerde ise temiz buharın enjeksiyon veya infüzyon yoluyla ürünle doğrudan temas etmesi sağlanır; ürünün çok hızlı ısıtılıp soğutulabilmesi toplam ısıl yükü azaltabilir.

Tetra Pak makinesini ilk kez kullanmaya başladığınızda sizi en çok zorlayan şey neydi?
“İlk başlarda makinede çok fazla parametre ve takip edilmesi gereken nokta olması insanı zorlayabiliyor. Fakat zamanla makinenin sesini, davranışını ve çalışma şeklini tanımaya başlıyorsunuz. Bir süre sonra makinede oluşabilecek problemi daha ortaya çıkmadan bazı belirtilerden anlayabiliyorsunuz.”
36 yıllık tecrübeniz size ne öğretti?
“En önemli şeyin dikkat ve disiplin olduğunu öğrendim. Bu işte ‘nasıl olsa olur’ diye bir şey yok. Çünkü ürettiğimiz ürün doğrudan insan sağlığıyla ilgilidir. Önceliğimiz her zaman güvenli ve kaliteli ürün olmalıdır.”
İyi bir Tetra Pak operatörü sizce nasıl olmalı?
“Makineyi kullanmayı bilmesi yeterli değil. Proses bilgisi olmalı, hijyen kurallarına uymalı, yaptığı işin sorumluluğunu taşımalı ve ekibiyle iyi iletişim kurmalı. Ayrıca sürekli öğrenmeye açık olmalı.”
Makinenin çalışmasında bir problem olduğunu nasıl anlarsınız?
“Tecrübe burada çok önemli. Makinenin normal çalışma sesini ve hareketlerini öğrendiğiniz zaman farklılığı hemen fark edebiliyorsunuz. Küçük bir ses, dolum davranışındaki değişiklik veya ürün akışındaki farklılık size bir şeylerin yolunda gitmediğini gösterebilir.”
UHT üretiminde hijyen neden bu kadar önemli?
“Çünkü ürün doğrudan tüketiciye gidiyor. UHT prosesinin amacı sadece ürünü üretmek değil, güvenli şekilde tüketiciye ulaştırmaktır. Bu nedenle temizlik, sterilizasyon ve proses kurallarına eksiksiz uyulması gerekir.”
Sizce tecrübeli operatör ile yeni operatör arasındaki en büyük fark nedir?
“Tecrübeli operatör sadece oluşan probleme müdahale etmez; problemin oluşabileceğini önceden fark etmeye çalışır. Ama genç operatörün de önemli bir avantajı var: öğrenmeye ve yeni teknolojilere daha açık olabiliyor. Tecrübe ile gençliğin enerjisi birleşirse çok güzel sonuç çıkar.”
Tetra Pak makinelerinde en çok dikkat edilmesi gereken noktalar nelerdir?
“Makinenin ayarlarını, ürün akışını, dolum sistemini, ambalajlama işlemini ve hijyen/sterilizasyon şartlarını sürekli takip etmek gerekir. Bir operatör sadece ekrandaki değerleri değil, makinenin genel çalışma davranışını da takip etmelidir.”
En çok kullanmaktan keyif aldığınız Tetra Pak dolum makineleri hangileri?
“En çok Tetra Pak® TBA/8 – 1000 ml Slim ile çalışmaktan keyif aldım. Yeni nesil makinelerden ise Tetra Pak® A3/Flex ve Tetra Pak® A3/Speed gibi A3 serisi makineler dikkatimi çekiyor.”
Tetra Pak® TBA/8 – 1000 ml Slim, Tetra Pak’ın uzun yıllardır kullanılan aseptik dolum platformlarından biridir. Tetra Pak’ın tarihçe içeriğinde, 1 litrelik Tetra Brik® Aseptic 1000 Slim ambalajın TBA/8 aseptik dolum hattıyla kullanıldığı belirtiliyor. Bu format özellikle UHT süt gibi oda sıcaklığında uzun raf ömrü hedeflenen sıvı gıdalarla özdeşleşmiştir.
Tetra Pak® A3/Flex, güncel aseptik dolum makinelerinde esneklik tarafını öne çıkarır; farklı paket tipleri, boyutları ve kapak seçenekleri arasında geçişe yönelik çözümler sunar. QuickChange™ ve hacim dönüştürme seçenekleri, aynı makinede farklı pazar ihtiyaçlarına uyum sağlamayı kolaylaştırır.
Tetra Pak® A3/Speed ise yüksek kapasite, operasyonel verimlilik ve aseptik gıda güvenliğini birlikte hedefleyen bir platformdur; hem porsiyonluk hem de aile boyu ambalaj uygulamalarına yönelik olarak konumlandırılır.
Gençlere bu meslek hakkında ne söylemek istersiniz?
“Sabırlı olsunlar, işi sadece öğrenmekle kalmasınlar, nedenini de anlamaya çalışsınlar. Makinenin hangi düğmesine basacağını bilmek başka, o düğmeye neden bastığını bilmek başka. Kendilerini sürekli geliştirsinler.”
“Benim için bu meslek sadece makine çalıştırmak değil; insan sağlığına dokunan kaliteli ve güvenli bir ürünün ortaya çıkmasına katkı sağlamaktır.”Muzaffer Çelik